Pomoc społeczna w kraju i na Mazowszu

Struktura organizacyjna pomocy społecznej w kraju

Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa. Obowiązek jej kreowania, standaryzacji i realizacji zadań spoczywa na organach administracji rządowej oraz jednostkach samorządu terytorialnego. Kreatorem polityki społecznej na szczeblu krajowym jest Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej.

Za standard usług oraz realizację zadań z zakresu administracji rządowej odpowiedzialny jest Wojewoda (Wydziały Polityki Społecznej).

Realizatorem na szczeblu regionalnym jest Marszałek Województwa (realizacja zadań samorządu wojewódzkiego), przede wszystkim przez regionalne ośrodki polityki społecznej.

Za organizację instytucji pomocy społecznej na szczeblu powiatowym odpowiedzialne są powiatowe centra pomocy rodzinie, zaś za organizację podstawowych usług społecznych na szczeblu gminnym – ośrodki pomocy społecznej.
Instytucje te realizują „misję pomocy społecznej” samodzielnie lub przy współpracy organizacji pozarządowych, kościołów, związków wyznaniowych, osób fizycznych i prawnych.

Podstawowym aktem prawnym jest Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity z dnia 2 października 2009 r., Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362), zgodnie z którą pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Instytucje pomocy społecznej na Mazowszu

W województwie mazowieckim zadania pomocy społecznej realizują:

  1. Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej, posiadające status regionalnego ośrodka polityki społecznej (administracja samorządowa).

    MCPS jest wojewódzką samorządową jednostką organizacyjną (administracja samorządowa), powołaną do realizacji zadań samorządu województwa mazowieckiego z zakresu polityki społecznej.

    Do zadań samorządu województwa należy m.in.:
    • opracowanie, aktualizowanie i realizacja strategii wojewódzkiej w zakresie polityki społecznej będącej integralną częścią strategii rozwoju województwa obejmującej w szczególności programy: przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu, wyrównywania szans osób niepełnosprawnych, pomocy społecznej, profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, współpracy z organizacjami pozarządowymi – po konsultacji z powiatami,
    • organizowanie kształcenia, w tym prowadzenie publicznych szkół służb społecznych
    • oraz szkolenia zawodowego kadr pomocy społecznej,
    • rozpoznawanie przyczyn ubóstwa oraz opracowywanie regionalnych programów pomocy społecznej wspierających samorządy lokalne w działaniach na rzecz ograniczania tego zjawiska,
    • inspirowanie i promowanie nowych rozwiązań w zakresie pomocy społecznej,
    • organizowanie i prowadzenie regionalnych jednostek organizacyjnych pomocy społecznej,
    • prowadzenie banku danych o wolnych miejscach w całodobowych placówkach opiekuńczo-wychowawczych na terenie województwa.
       
  2. Wydział Polityki Społecznej Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego (administracja rządowa).

    Do zadań WPS MUW należy m.in.:
    • ustalenie sposobu wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego,
    • stwierdzenie zgodności programów naprawczych w zakresie osiągania standardów w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej oraz ocena stopnia ich realizacji,
    • wydawanie i cofanie zezwoleń lub zezwoleń warunkowych na prowadzenie domów pomocy społecznej oraz wydawanie i cofanie zezwoleń na prowadzenie placówek,
    • wydawanie i cofanie zezwoleń lub zezwoleń warunkowych na prowadzenie całodobowych placówek opiekuńczo-wychowawczych,
    • prowadzenie rejestru domów pomocy społecznej, placówek zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku,
    • realizacja lub zlecanie jednostkom samorządu terytorialnego lub podmiotom niepublicznym zadań wynikających z programów rządowych.
    • nadzór nad realizacją zadań samorządu gminnego, powiatowego i województwa, w tym nad jakością działalności jednostek organizacyjnych pomocy społecznej oraz nad jakością usług.
       
  3. Powiatowe centra pomocy rodzinie, miejskie ośrodki pomocy rodzinie, miejskie ośrodki pomocy społecznej w Płocku i Radomiu oraz Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie – powołane do realizacji zadań z zakresu pomocy społecznej oraz społecznej rehabilitacji osób niepełnosprawnych, m.in. takich jak:
    • opracowywanie i realizacja powiatowej strategii rozwiązywania problemów społecznych, ze szczególnym uwzględnieniem programów pomocy społecznej, wspierania osób niepełnosprawnych i innych, których celem jest integracja osób i rodzin z grup szczególnego ryzyka – po konsultacji z właściwymi terytorialnie gminami,
    • prowadzenie specjalistycznego poradnictwa,
    • organizowanie opieki w rodzinach zastępczych oraz zapewnienie opieki i wychowania dzieciom całkowicie lub częściowo pozbawionym opieki rodziców, w szczególności przez organizowanie i prowadzenie ośrodków adopcyjno-opiekuńczych, placówek opiekuńczo-wychowawczych, dla dzieci i młodzieży, (Link:  „Metody prowadzenia pracy socjalnej z dzieckiem…”)
    • przyznawanie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie oraz kontynuowanie nauki osobom opuszczającym całodobowe placówki opiekuńczo-wychowawcze
    • prowadzenie i rozwój infrastruktury domów pomocy społecznej o zasięgu ponadgminnym oraz umieszczanie w nich skierowanych osób,
    • prowadzenie mieszkań chronionych dla osób z terenu więcej niż gminy oraz powiatowych ośrodków wsparcia, w tym domów dla matek z małoletnimi dziećmi z wyłączeniem środowiskowych domów samopomocy,
    • udzielanie informacji o prawach i uprawnieniach.
       
  4. Ośrodki pomocy społecznej, do zadań których należy: organizacja pomocy społecznej na szczeblu gminy; działają we wszystkich gminach, w środowisku lokalnym, udzielają bezpośredniej pomocy mieszkańcom – osobom i rodzinom wymagającym wsparcia.

    Do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy m.in.:
    • opracowanie i realizacja gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych ze szczególnym uwzględnieniem programów pomocy społecznej, profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych i innych, których celem jest integracja osób i rodzin z grup szczególnego ryzyka, (Link do filmu „Programy aktywizacji społecznej…”)
    • przyznawanie i wypłacanie przewidzianych ustawą zasiłków,
    • udzielanie schronienia, zapewnienie posiłku oraz niezbędnego ubrania osobom tego pozbawionym,
    • praca socjalna,
    • organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych, w miejscu zamieszkania, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi,
    • tworzenie gminnego systemu profilaktyki i opieki nad dzieckiem i rodziną,
    • sprawienie pogrzebu, w tym osobom bezdomnym,
    • kierowanie do domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w tym domu,
    • przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków związanych z klęską żywiołową lub ekologiczną.

Instytucje pomocy społecznej o zasięgu lokalnym i ponadgminnym na Mazowszu

Pomoc społeczna to nie tylko wsparcie finansowe osób i rodzin potrzebujących pomocy, ale także pomoc instytucjonalna, świadczona przez placówki pomocy społecznej. W województwie mazowieckim działają instytucje pomocy społecznej o zasięgu lokalnym, finansowane z budżetu gmin, oraz instytucje pomocy społecznej o zasięgu ponadgminnym finansowane z budżetów powiatów na pomoc społeczną.

Na Mazowszu funkcjonuje:

  • 327 ośrodków pomocy społecznej, istnieją one w każdej gminie – znajdują się więc najbliżej osoby/rodziny potrzebującej pomocy,
  • 37 powiatowych centrów pomocy rodzinie, 2 miejskie ośrodki pomocy rodzinie, 2 miejskie ośrodki pomocy społecznej w Płocku i Radomiu oraz Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie,
  • 96 domów pomocy społecznej,
  • 17 ośrodków interwencji kryzysowej,
  • 13 ośrodków adopcyjno-opiekuńczych,
  • 26 placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego,
  • 43 placówek typu rodzinnego,
  • 5 placówek typu interwencyjnego,
  • 247 placówek wsparcia (m.in.: ośrodki pracy środowiskowej, ogniska, świetlice, kluby).

W sumie to ponad 850 instytucji (właściwe rejestry prowadzone przez Wojewodę dostępne na www.mazowieckie.pl w zakładce Polityka Społeczna).

Jednostki te wykonując, z mocy ustawy, działania z zakresu pomocy społecznej współpracują m.in. z instytucjami samorządowymi, organizacjami pozarządowymi, Kościołem katolickim, innymi kościołami, związkami wyznaniowymi, fundacjami, stowarzyszeniami, pracodawcami oraz osobami fizycznymi i prawnymi.
 


Program Kapitał Ludzki
Portal współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach
Europejskiego Funduszu Społecznego
Program Kapitał Ludzki