data dodania: poniedziałek, 18 kwietnia 2011

Dobre praktyki - przykład działań aktywizujacych PCPR w Grodzisku Mazowieckim

"Poszerzyć Krąg"*

Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie realizuje projekt systemowy z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet VII Promocja Integracji Społecznej Poddziałanie 7.1.2 Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji społecznej przez Powiatowe Centra Pomocy Rodzinie.

Działania w ramach projektu "Poszerzyć Krąg" skierowane są do dwóch grup społecznych:

  • osób przygotowujących się do samodzielnego życia, opuszczających rodziny zastępcze,
  • osób niepełnosprawnych.

Znając potrzeby lokalnego środowiska, szukaliśmy możliwości wsparcia zarówno młodych ludzi, którzy często są bezradni wobec problemów życia dorosłego, jak i osób niepełnosprawnych, które pozostają na marginesie życia społecznego.

Fantastyczną wręcz odpowiedzią na nasze potrzeby była możliwość skorzystania ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, w projekcie systemowym. Wykorzystaliśmy tę szansę i od 2008 roku realizujemy projekt "Poszerzyć Krąg", którego głównym celem jest rozwój osobisty i społeczny oraz przygotowanie do pełnienia ról zawodowych. Nasz projekt to szkolenia wspierające i rozwijające umiejętności i kompetencje społeczne a także aktywizujące zawodowo.

Wsparciem objęliśmy również otoczenie obu grup beneficjentów, bo przecież rodziny i najbliżsi najlepiej znają możliwości oraz potrzeby swoich podopiecznych.

Dlaczego uznaliśmy, że taki model działań będzie najbardziej skuteczną formą wsparcia? Odpowiedź jest prosta - otóż doświadczenie nabyte w praktycznym zastosowaniu nabytych umiejętności daje realną szansę trwałości efektów nauczania. Poza tym warto zdać sobie sprawę z tego, że wiele ograniczeń bierze się wyłącznie z naszego sposobu myślenia, a bariery tkwią w psychice, co szczególnie widać na przykładzie osób niepełnosprawnych.

Kiedy w rodzinie pojawia się niepełnosprawność, rodzice doznają szoku. Rozpoczynają wówczas wielką batalię, której celem jest usprawnienie, stawiając niepełnosprawnemu dziecku wymagania, którym nie jest ono w stanie sprostać, albo nadmiernie je chronią, budując nad nim "klosz niemocy" i wyręczając w każdej możliwej sytuacji. Osoba niepełnosprawna traktowana w ten sposób wycofuje się i biernie czeka, zamyka się w sobie, boi się kontaktów z innymi ludźmi, a rodzina robi sobie z opieki nad nią "sposób na życie". I taka sytuacja skłoniła nas do działania. Chodziło nam o to, by:

  • wyciągnąć te osoby z marginesu życia, pokazać że mogą w nim uczestniczyć,
  • zachęcić do samodzielności i zmotywować do działania,
  • sprawić, by uwierzyły we własne możliwości i nauczyły się realnie je oceniać,
  • zmniejszyć dystans w nawiązywaniu kontaktów interpersonalnych,
  • poszerzyć kompetencje zawodowe.

Zakładane rezultaty osiągnęliśmy realizując szkolenia warsztatowe w formie treningów umiejętności i kompetencji psychospołecznych. Zajęcia dla osób niepełnosprawnych organizowaliśmy na turnusach wyjazdowych w Białobrzegach, a następnie w Popowie koło Serocka, gdzie profesjonalni terapeuci i trenerzy, pod kierunkiem psychologa Mikołaja Markiewicza, pomogli niepełnosprawnym w realnej ocenie własnych możliwości i poprzez metody doświadczalne uczyli wykonywania konkretnych prac. Nasi podopieczni nauczyli się wikliniarstwa, poznali techniki batiku i dekupażu.

Szkolenia dla młodych ludzi, przygotowujących się do samodzielnego życia po opuszczeniu rodzin zastępczych, obejmowały elementy preorientacji zawodowej, kursy fotografii i obróbki cyfrowej, prawa jazdy i języka angielskiego. W trakcie wyjazdów studyjnych, na zajęciach psychologicznych, poruszano problemy związane z występowaniem FAS (ang. Fetal Alcohol Syndrome, zespół alkoholowy płodu), HIV, AIDS oraz spożywaniem alkoholu i braniem narkotyków. Są to zagadnienia, o których ci młodzie ludzie nie bardzo mogą rozmawiać w rodzinach zastępczych skupionych na zapewnieniu im podstawowych potrzeb: ubrania, wyżywienia i dachu nad głową.

Cała grupa przeszła kurs wizażu i autoprezentacji. Dowiedzieli się, jak w prosty sposób mogą ładniej wyglądać i lepiej się prezentować. Umiejętności te będą mogli zastosować w przyszłości, m.in. w trakcie rozmów kwalifikacyjnych.

Łącznie w projekcie, od momentu jego rozpoczęcia w 2008 roku do chwili obecnej, swoje umiejętności poszerzyło 238 beneficjentów ostatecznych. Były to osoby w wieku aktywności produkcyjnej, o niskim poziomie wykształcenia.

Ważnym elementem projektu jest podejmowanie działań środowiskowych. W powiecie grodziskim od sześciu lat organizowany jest Przegląd Twórczości Osób Niepełnosprawnych "Ogrody Integracji". Projekt ten gromadzi co roku około 1500 osób pochodzących z różnych środowisk. Jest to wspaniała platforma służąca prezentacji osiągnięć osób niepełnosprawnych w rozmaitych formach scenicznych, ale też i możliwość pokazania ich wrażliwości i innego sposobu widzenia świata. Przekonują o tym choćby ekspozycje prac plastycznych.

Ten przegląd jest magnesem przyciągającym osoby znane, które zapraszane są w charakterze jurorów. Dzięki udziałowi popularnych gwiazd na przegląd przychodzi bardzo wielu mieszkańców powiatu grodziskiego.

Powstał zatem pomysł połączenia obu naszych działań, dzięki czemu beneficjenci projektu "Poszerzyć Krąg" mogli w praktyce sprawdzić nowo nabyte umiejętności. Osoby niepełnosprawne przygotowały interaktywne prezentacje pt. "Zrozumieć ciemność", "W świecie ciszy" i "Wózek - moje nogi".

Sprawni uczestnicy przeglądu, dzięki symulacji, mieli przez chwilę możliwość poczuć się tak, jak osoby niepełnosprawne. Warto też podkreślić, że niepełnosprawni beneficjenci projektu "Poszerzyć Krąg", bardzo odważnie "wyszli" do mieszkańców powiatu, pokonując bariery nieśmiałości i wycofywania.

Dzięki tej akcji nastąpiła zmiana relacji społecznych - ludzie sprawni i zdrowi oraz władze samorządowe mogli lepiej zrozumieć specyficzne potrzeby niepełnosprawnych. Zrozumieć niepełnosprawność.

Mieszkańcy powiatu grodziskiego w trakcie kolejnych edycji "Ogrodów Integracji" mają możliwość oglądać i podziwiać efekty działań podejmowanych w projekcie "Poszerzyć Krąg", m. in. dzięki filmom i ekspozycjom prac.

W trzecim roku funkcjonowania naszego projektu sondażowo wprowadziliśmy indywidualne zabiegi rehabilitacyjne w domach najciężej poszkodowanych niepełnosprawnych beneficjentów. Są one uzupełniane wsparciem psychologicznym skierowanym do samych niepełnosprawnych i do ich otoczenia. Okazuje się że istnieje liczna grupa osób żyjących na "krawędzi", które chętnie włączyłyby się w nurt życia społecznego, lecz ze względu na ograniczenia i bariery, nie tylko zdrowotne, pozostają w domach.

Podsumowaniem naszych dwuletnich działań była konferencja środowiskowa, podczas której sami beneficjenci mówili, jakie zmiany zaszły w ich życiu dzięki udziałowi w projekcie. Natomiast na zakończenie trzeciego roku zorganizowano wspaniały Piknik Integracyjny.

Działania projektowe wspierają młodych ludzi bezpiecznie wkraczających w dorosłe życie, a także przyczyniają się do zmiany postrzegania osób niepełnosprawnych nie poprzez ich ograniczenia, ale ich możliwości.

Ewa Magdziak
PCPR Grodziski Mazowiecki

*Artykuł ukazał się na łamach Mazowieckiego Biuletynu Integracji Społecznej nr 2/2010.


Program Kapitał Ludzki
Portal współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach
Europejskiego Funduszu Społecznego
Program Kapitał Ludzki