data dodania: czwartek, 26 stycznia 2012

Współczesne tendencje w pomocy społecznej i pracy socjalnej

Druga dekada XXI wieku, czas w którym przyszło nam żyć, to okres kryzysu gospodarczego i towarzyszącego mu, rozwoju biegunów bezrobocia, biedy i wykluczenia społecznego. Zgodnie z danymi ONZ1 około 1,5 miliarda ludzi, czyli częściej niż co czwarty człowiek na świecie, żyje za mniej niż 1 dolara dziennie, a więc poniżej granicy absolutnej biedy. Negatywne konsekwencje społeczne procesów gospodarczych wzmocniła globalizacja i restrukturyzacja rynku, powodująca nierównomierny rozwój i pojawienie się „umierających” przemysłów i regionów. Czasy ryzyka, w których żyjemy powodują, że tempo i skala przeobrażeń społeczno- gospodarczych, utrudniają wszelkie próby syntezy co skutkuje rozproszeniem wiedzy o społeczeństwie. Chaos informacyjny, w jakim się znajdujemy jest szkodliwy dla wszystkich, którzy muszą w tej sytuacji podejmować decyzje oparte na racjonalnych przesłankach, uzasadnione rzetelną wiedzą o zachodzących zjawiskach i procesach. Dotyczy to szczególnie tematów i obszarów badawczych, szczególnie ważnych dla praktyków życia społecznego: polityków społecznych i pracowników instytucji pomocy społecznej. Stoją oni wobec nowych zjawisk i procesów społecznych (starzenie się ludności, wzrost liczby biednych itp.), których rozwiązanie wymaga kompleksowych i nowatorskich działań. Dotychczasowy model zabezpieczenia społecznego, oparty na systemie ubezpieczeń pracowniczych oraz technikach zaopatrzeniowych, stracił rację bytu w świecie starzejących się społeczeństw i kryzysu finansów publicznych, nawet tak relatywnie bogatych krajów jak Włochy, Grecja czy Portugalia. W tej sytuacji nowego znaczenia nabiera trzecia i najstarsza z technik zabezpieczenia społecznego jaką jest pomoc społeczna2. Warunki funkcjonowania pomocy społecznej uległy istotnej zmianie wraz z kryzysem państwa i jego instytucji, dlatego obserwujemy od kilku lat próby reform pomocy społecznej. Głównymi kierunkami zmian są: decentralizacja, pluralizm podmiotów – dostawców usług socjalnych oraz próby aktywizacji klientów.

Współczesne tendencje w pomocy społecznej i pracy socjalnej w Polsce, na tle rozwiązań europejskich, stały się tematem prezentowanej książki. Na strukturę opracowania składają się dwie części.

W pierwszej z nich, zatytułowanej Teoretycy o polskiej pomocy społecznej i pracy socjalnej, znalazły się artykuły autorów zajmujących się od lat badaniami tej sfery życia społecznego. Rozpoczyna ją opracowanie Mirosława Grewińskiego zatytułowane Od systemu opieki przez politykę pomocy do aktywizacji i integracji społecznej w Polsce. Kolejny artykuł autorstwa Jerzego Krzyszkowskiego jest analizą prób wprowadzenia nowych koncepcji zarządzania w pomocy społecznej. W tej części książki znalazły się także opracowania poświęcone – perspektywom i barierom systemu pomocy społecznej w Polsce (M. Rymsza), systemowi opieki długoterminowej (Rafał Bakalarczyk), nowym tendencjom w metodyce pracy socjalnej (Tomasz Kaźmierczak), prezentacji renesansu metody środowiskowej w pracy socjalnej (Bohdan Skrzypczak) czy kierunkom ewolucji kształcenia pracowników socjalnych (Anna Zasada Chorab). Marcin Bąkiewicz przedstawił temat związany z aspektami prawnymi, instytucjonalnymi w pomocy społecznej.

W drugiej części książki zamieszczono teksty przygotowane przez praktyków kierujących instytucjami pomocy społecznej. Rozdział autorstwa Beaty Piasecznej zatytułowany Standaryzacja w pomocy instytucjonalnej jest próbą prezentacji wdrażania standardów jakości w domach pomocy społecznej. W rozdziale napisanym przez Ryszarda Majera podjęto problematykę programowania w praktyce funkcjonowania ośrodka pomocy społecznej. Dwa kolejne rozdziały znajdujące się w tej części książki dotyczą roli Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w integracji społecznej (Cezary Miżejewski) oraz oceny Poakcesyjnego Programu Wspierania Obszarów Wiejskich jako instrumentu kreowania lokalnej polityki i pomocy społecznej (Robert Lisowski).

Opracowanie kończy tekst autorstwa jednego z dwóch redaktorów książki – Mirosława Grewińskiego, które zawiera próbę zdefiniowania dekalogu najważniejszych dylematów i wyzwań stojących przed systemem pomocy społecznej w Polsce.

Jako dyrekcja MCPS i redaktorzy tomu zapraszamy do lektury z nadzieją, że teksty zamieszczone w książce znajdą zainteresowanie zarówno wśród teoretyków jak i praktyków pomocy społecznej w Polsce.

Dyrekcja Mazowieckiego Centrum Polityki Społecznej


Program Kapitał Ludzki
Portal współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach
Europejskiego Funduszu Społecznego
Program Kapitał Ludzki