Za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym płaci pracodawca. Dla pracownika, który ukończył 50 lat, limit wynosi 14 dni w roku kalendarzowym następującym po roku ukończenia tego wieku. Później może przysługiwać zasiłek chorobowy finansowany z ubezpieczenia społecznego, wypłacany przez ZUS albo przez pracodawcę działającego jako płatnik zasiłków.
Kto płaci za L4?
To, kto wypłaca świadczenie za L4, zależy przede wszystkim od rodzaju umowy, długości niezdolności do pracy, wieku pracownika oraz liczby osób zgłoszonych przez firmę do ubezpieczenia chorobowego.
Przy umowie o pracę pierwsza część nieobecności jest rozliczana jako wynagrodzenie chorobowe. Finansuje je pracodawca. Po wykorzystaniu ustawowego limitu może przysługiwać zasiłek chorobowy, finansowany z ubezpieczenia społecznego. Nie oznacza to jednak, że pieniądze zawsze przelewa bezpośrednio ZUS.
Jak zmienia się płatnik w czasie choroby?
Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy to dwa różne świadczenia. Pierwsze wynika z przepisów Kodeksu pracy i obciąża pracodawcę. Drugie jest świadczeniem z ubezpieczenia chorobowego, choć w praktyce może zostać wypłacone przez pracodawcę jako płatnika zasiłków.
| Okres niezdolności do pracy | Płatnik | Rodzaj świadczenia i uwagi |
|---|---|---|
| Pierwsze 33 dni w roku | Pracodawca | Wynagrodzenie chorobowe dla pracownika, który nie ukończył 50 lat |
| Pierwsze 14 dni w roku następującym po roku ukończenia 50 lat | Pracodawca | Wynagrodzenie chorobowe dla pracownika po 50. roku życia |
| Od 34. dnia albo od 15. dnia w przypadku pracownika 50+ | ZUS albo pracodawca jako płatnik zasiłków | Zasiłek chorobowy finansowany z ubezpieczenia społecznego |
Limity 33 i 14 dni dotyczą łącznie niezdolności do pracy w danym roku kalendarzowym. Nie zaczynają się od nowa przy każdym kolejnym zwolnieniu. Po ich wykorzystaniu świadczenie może zmienić rodzaj, ale nie zawsze zmienia się podmiot dokonujący przelewu.
Wynagrodzenie chorobowe wynosi co do zasady 80% podstawy wymiaru. W określonych sytuacjach, między innymi w czasie ciąży albo po wypadku w drodze do pracy lub z pracy, może wynosić 100%. Procent odnosi się do podstawy wymiaru, a nie bezpośrednio do pensji netto.
Kiedy zasiłek wypłaca pracodawca, a kiedy ZUS?
Po przekroczeniu limitu 33 albo 14 dni zasiłek chorobowy jest finansowany z ubezpieczenia społecznego. O tym, kto technicznie go wypłaca, decyduje liczba osób zgłoszonych przez płatnika do ubezpieczenia chorobowego.
- Firma zgłaszająca do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób może być płatnikiem zasiłków i wypłacać świadczenie w imieniu ZUS.
- Firma zgłaszająca do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 osób co do zasady przekazuje wypłatę zasiłku bezpośrednio ZUS.
- Liczba ubezpieczonych nie zmienia limitu 33 ani 14 dni, lecz wpływa na to, kto wykonuje przelew po przejściu na zasiłek.
- Pracodawca może nadal przekazywać dokumenty do ZUS, nawet gdy sam nie wypłaca świadczenia.
W praktyce firma może więc wypłacać pieniądze po 33. dniu choroby, ale nie oznacza to, że finansuje zasiłek z własnych środków. W takim przypadku działa jako płatnik zasiłków.
Czy rodzaj umowy wpływa na wypłatę za chorobę?
Tak. Wynagrodzenie chorobowe przewidziane w Kodeksie pracy dotyczy pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Przy umowie zlecenia lub działalności gospodarczej prawo do świadczenia zależy od objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym.
Najważniejsze różnice między typowymi formami aktywności przedstawia poniższe zestawienie:
| Forma zatrudnienia lub ubezpieczenia | Kto może wypłacić świadczenie? | Najważniejszy warunek |
|---|---|---|
| Umowa o pracę | Najpierw pracodawca, później ZUS albo płatnik zasiłków | Objęcie ubezpieczeniem chorobowym i spełnienie okresu wyczekiwania |
| Umowa zlecenia | ZUS albo płatnik zasiłków | Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe oraz wymagany okres ubezpieczenia |
| Działalność gospodarcza | ZUS | Przystąpienie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i opłacanie składek |
Zleceniobiorca nie otrzymuje od zleceniodawcy wynagrodzenia chorobowego za pierwsze 33 lub 14 dni. Jeśli nie przystąpił do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, samo e-ZLA nie daje prawa do zasiłku. Podobna zasada dotyczy przedsiębiorcy, który nie opłaca składki chorobowej.
Prawo do świadczenia może być także uzależnione od okresu wyczekiwania. Przy ubezpieczeniu obowiązkowym zwykle wynosi on 30 dni, a przy dobrowolnym 90 dni, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach.
Co zrobić po otrzymaniu e-ZLA?
Elektroniczne zwolnienie lekarskie jest przekazywane do systemu ZUS, a następnie udostępniane płatnikowi składek. Pracownik powinien jednak poinformować pracodawcę o nieobecności zgodnie z zasadami obowiązującymi w zakładzie pracy.
- Umów wizytę lekarską i uzyskaj e-ZLA, jeśli lekarz stwierdzi niezdolność do pracy.
- Sprawdź, czy zwolnienie zostało wystawione na właściwy okres i prawidłowe dane.
- Poinformuj pracodawcę o nieobecności, nawet jeśli dokument został przekazany elektronicznie.
- W razie dłuższej choroby sprawdź w kadrach lub na PUE ZUS, czy przekazano dokumenty potrzebne do wypłaty zasiłku.
Przy wypłacie zasiłku przez ZUS pracodawca może przekazać dodatkowe dokumenty, na przykład formularz Z-3. Termin wypłaty zależy od kompletności dokumentacji i wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.
Najprostsza zasada jest taka: pracodawca płaci za początkowy okres choroby pracownika, a później świadczenie przechodzi na ubezpieczenie społeczne. Przy umowie zleceniu lub działalności gospodarczej decydujące znaczenie ma dobrowolne ubezpieczenie chorobowe.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przepisy dotyczące świadczeń chorobowych mogą się zmieniać, a prawo do wypłaty zależy od indywidualnej sytuacji ubezpieczonego. W razie wątpliwości dotyczących wyliczeń lub dokumentów skontaktuj się z pracodawcą, ZUS albo doradcą specjalizującym się w prawie pracy.
